ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ

  Ο Απόστολος Παύλος σύμφωνα με την παράδοση θάφτηκε δυο μίλια μακρυά από τον τόπο του αποκεφαλισμού του, στο κοιμητήριο επί της Οδού που πήγαινε στο λιμάνι της Ρώμης, στην Ostia Antiqua , στο μερίδιο της οικογένειας της χριστιανής Λουκίνας. Πάνω από τον τάφο του οι χριστιανοί έφτιαξαν ένα μικρό ενθυμιστικό δωμάτιο, την cella memoriae, και αργότερα ο Μέγας Κωνσταντίνος έχτισε μεγάλο Ναό επ’ ονόματί του, γνωστό ως ο «Άγιος Παύλος έξω των τειχών» ( SANCTUS PAULUS EXTRA MUROS ). Ο Απόστολος Πέτρος μαρτύρησε σταυρωμένος με το κεφάλι προς τη γη, κατά τους διωγμούς του Νέρωνα, δίπλα από τον Αιγυπτιακό Οβελίσκο (υπάρχει μέχρι σήμερα) στον Ιππόδρομο του Νέρωνα. Κατά την πυρκαγιά της Ρώμης κάηκε ο Μέγας Ιππόδρομος και ο μόνος χώρος για δημόσιες εκτελέσεις ήταν ο μικρός Ιππόδρομος του Νέρωνα και οι Βασιλικοί Κήποι γύρω του. Πλάι από τους Κήπους περνούσε η Κορνηλία Οδός και υπήρχε κοιμητήριο. Στην χριστιανική μερίδα του θάφτηκε ο Πέτρος. Μετά από 15 περίπου χρόνια ο Πάπας Ανάκλητος έφ...

 Το μαρτυρικό αίμα είναι το θεμέλιο των θυσιαστηρίων της Εκκλησίας. Σε κάθε Ναό κατά τα εγκαίνια τοποθετούνται λείψανα μαρτύρων κάτω από την Αγία Τράπεζα. Το σπουδαίο Κοντάκιο του Ρωμανού του Μελωδού, σύγχρονου του Ιουστινιανού, μας δίνει μια άλλη διάσταση του πώς έβλεπαν τότε οι άνθρωποι τη θυσία των χριστιανών μαρτύρων.  "Η οικουμένη σου προσφέρει Κύριε τους θεοφόρους μάρτυρες, και με τις ικεσίες τους συντήρησε την Πολιτεία σου σε βαθιά ειρήνη..." Στην Ροτόντα της Θεσσαλονίκης ο Χορός των Μαρτύρων μέσα στην ολόχρυση Πολιτεία του Θεού, κατά τον Αυγουστίνο, δέεται με υψωμένα τα χέρια για την βαθιά ειρήνη της Πολιτείας της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.  (Θέση που υποστήριξε ο γράφων στην Μεταπτυχιακή Εργασία του για την Ροτόντα Θεσσαλονίκης)

 Στις 50 ημέρες από το Πάσχα οι Εβραίοι γιορτάζουν την Σαβουότ (Επτάδες ή εβδομάδες), που για να το κατανοούν οι μη γνωρίζοντες εβραϊκά διεσπαρμένοι Εβραίοι ανά την Υφήλιο, την ονόμασαν με το ελληνικό όνομα Πεντηκοστή (ημέρα), αφού 7 x 7 = 49 συν μία του Πάσχα = 50. Είναι μια γιορτή αγροτική-κτηνοτροφική, ανάμνηση της αρχαίας νομαδικής ζωής τους. Γιορτάζουν τη συγκομιδή του σταριού και κριθαριού, το μέλι και το γάλα της γης του Ισραήλ, τρώγοντας γαλακτοκομικά και γλυκά με μέλι, στολίζοντας με λουλούδια τα σπίτια και τις Συναγωγές. Αλλά και υπενθύμιση της παράδοσης στο όρος Σινά του Νόμου από τον Θεό στον Μωυσή. Η χριστιανική εορτή της Πεντηκοστής είναι η δυναμική φανέρωση του Αγίου Πνεύματος στην Σύναξη της Εκκλησίας (πνεύμα σημαίνει άνεμος, αυτό που πνέει), όπως στο Σινά. Με δυνατή βουή, αέρα και φωτιά (πύρινες γλώσσες). Οι Χριστιανοί του Βορρά στολίζουν τους Ναούς με κλαδιά δένδρων (σημύδες) και φρέσκο χόρτο· κυριαρχεί το πράσινο χρώμα, όπως στους Εβραίους. Οι Μεσογειακοί αρκο...

 Εντύπωση προκαλεί η Φιάλη (μαρμάρινη συμπαγής γούρνα για τον αγιασμό) από κόκκινο μάρμαρο που έφερε από την Χίο και τοποθέτησε στην αυλή της Μονής Ξηροποτάμου ο λογιότατος στιχουργός, χρονογράφος, λεπτομερής ιστορικός, κοινωνιοανθρωπολόγος, εθνογεωγράφος μοναχός Καισάριος. Κατάπληξη όχι τόσο για την ομορφιά της αλλά για το ότι ο σπουδαίος μοναχός, κατά κόσμον Κωνσταντίνος Δαπόντες από τη Σκόπελο, έβαλε να σκαλίσουν μια επιγραφή γύρω από την στρογγυλή γούρνα, που λέει τα εξής: «Χιώτισσα είμαι, Χιώτισσα, τι με ρωτάς παπά μου; για τούτο είμαι, ως θωρείς, εύμορφη, δέσποτά μου. Θυγάτηρ Καισαρίου δε Δαπόντε, γέροντά μου, και μ΄ έφερε να κάθομαι εκ του Χλωροποτάμου, για να θωρούν, να επαινούν, την ωραιότητά μου. Λέγεται δε, αν ερωτάς, φιάλη τ΄ όνομά μου». Σε μια περίοδο που γεννιέται ο Ρομαντισμός στην Ευρώπη με την μελαγχολική άποψη στην τέχνη, ένας αγιορείτης μοναχός σκαλίζει μια ευφυή, χιουμοριστικά διασκεδαστική και απρόσμενη επιγραφή σε ένα σημείο που θα περίμενε κανεί...

Μόλις βγήκε από το Ναό του Σολομώντα μετά την Εορτή της Σκηνοπηγίας ο Χριστός θεράπευσε τον εκ γενετής τυφλό, όπως διηγείται ο Ιωάννης. Του άλειψε τα μάτια με πηλό από χώμα και σάλιο και του είπε να πάει να πλυθεί στην Κολυμβήθρα του Σιλωάμ. Από εκεί, το κατώτατο σημείο της ανηφορικής Ιερουσαλήμ, ξεκινούσε το προσκύνημα των Εβραίων όταν έμπαιναν στην Αγία Πόλη. Η πρώτη στάση ήταν στην Κολυμβήθρα. Ίσως να χρησιμοποιούνταν και για τους καθημερινούς καθαρμούς που επέβαλε ο Νόμος του Μωυσή (Τορά). Ίσως μόνο για τους αποκαμωμένους ταξιδιώτες, για να πλησιάσουν το Ναό καθαροί. Από εκεί ανέβαιναν έναν ανηφορικό δρόμο, μια τεράστια σκάλα με εκατοντάδες σκαλοπάτια, που έφτιαξαν έως την είσοδο του Ναού. Ανεβαίνοντας τα ατελείωτα σκαλοπάτια έψαλλαν τις «ωδές των αναβαθμών», τους 15 ψαλμούς από τον 120 ο ως τον134ο). Αυτοί οι Ψαλμοί ψάλλονταν από τους Ιερείς και κατά την πρώτη βραδιά της Εορτής της Σκηνοπηγίας. Είναι οι Ψαλμοί που μιλάνε για την ανάβαση των αιχμάλωτων Εβραίων από την Βαβυλώνα-αιχ...