ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ

Κάτω από την απεικόνιση του Ευαγγελιστή Λουκά στο σφαιρικό τύμπανο του κεντρικού θόλου του ναού του Αγίου Μάρκου στην Βενετία έχει αποτυπωθεί η προσωποποίηση του ποταμού Τίγρη της Μεσοποταμίας, ενός από τους, κατά την παράδοση, τέσσερεις ποταμούς που όριζαν την περιοχή του αρχαίου Παραδείσου. Ο ποταμός μοιάζει με μεσήλικα άνδρα με ξέπλεκα μακριά μαλλιά. Είναι γυμνός από την μέση και πάνω, δείγμα της υπερβολικής ζέστης στην περιοχή, και φέρει περίζωμα γύρω από την μέση του που έχει δύο χρυσές υφασμένες ταινίες και στέμμα στα μαλλιά, δείγμα του πλούτου που παρέχει ο ποταμός στους κατοίκους των περιοχών που αρδεύει.. Έχει δεμένο κάτω από το στήθος του ένα ύφασμα, προφανώς να συγκεντρώνει τον ιδρώτα, ενώ βαστά με κόπο πάνω από το κεφάλι του μεγάλο πίθο διακοσμημένο με πολύτιμους λίθους, απ’ όπου ξεπηδά το πολύτιμο νερό του. Βαστάει επίσης μια ράβδο, απαραίτητη ως εξοπλισμό για πορεία στην έρημο. Είναι πολύ ενδιαφέρον το πόσο «ρεαλιστική» είναι η απόδοση όλων των επιμέρους λεπτομερειών το...

Στα τελευταία έτη της ζωής της η Βασιλομήτωρ Αυγούστα Ελένη αποσύρθηκε στο Αυτοκρατορικό Αρχοντικό Horti Variani ad Spem Veterem (Οι κήποι του Βαριανού της «παλαιάς ελπίδας»). Το μέγαρο στην περιοχή του διέθετε αμφιθέατρο, ιππόδρομο και λουτρά, τα οποία ανακαίνισε η Ελένη και μέχρι σήμερα ονομάζονται «Ελενιανές θέρμες». Στο οικιστικό του σχέδιο περιείχε μια μεγάλη αίθουσα, πάνω στην οποία αργότερα χτίστηκε ο Ναός του «Τιμίου Σταυρού στην Ιερουσαλήμ» και μια αίθουσα με αψίδα, προφανώς αίθουσα του θρόνου. Ο Ναός ονομάστηκε περιέργως «στην Ιερουσαλήμ» γιατί λέγεται ότι η αγία Ελένη μετέφερε χώμα από τον Γολγοθά και σκόρπισε στο μέρος. Φαίνεται ότι, μετά τον θάνατο του εγγονού της Κρίσπου, η Ελένη δεν θέλησε να μείνει κοντά στον Κωνσταντίνο αλλά πήγε στα Ιεροσόλυμα, όπου βρήκε τα σεβάσματα των χριστιανών και έχτισε ναούς. Επέστρεψε στην Ρώμη και εκπροσωπούσε τον Αυτοκράτορα, αλλά στην Κωνσταντινούπολη δεν τον ακολούθησε. Πέθανε παρόλα αυτά με τον γιό της στο πλάι της, μάλλον το 330, σε ηλι...

Ο αρχαίος Καθεδρικός Ναός του Μιλάνου επ' ονόματι της Αγίας Θέκλας, που ολοκληρώθηκε το 355, αντικαταστάθηκε στα χρόνια του Μεσαίωνα από το γνωστό Duomo. Στον αρχαίο ναό βρισκόταν εγχάρακτη μαρμάρινη πλάκα με το Χριστόγραμμα και το Άλφα-Ωμέγα. Αυτή η πλάκα θεωρήθηκε ως το εγκαίνιο της Εκκλησίας της Αγίας Θέκλας από τον αγ. Αμβρόσιο, Επίσκοπο Μεδιολάνων. Η αρχαιολογική έρευνα την τοποθετεί όντως σε εκείνη την εποχή. Σήμερα σώζεται στο πίσω δεξιά μέρος από το Ιερό Βήμα του Duomo. Στην Ανατολική παράδοση τα εγκαίνια των ναών γίνονται ως σήμερα με χάραξη δια μύρου του ίδιου σχήματος στους τοίχους. +Ε. Γ. -------------------- The ancient Cathedral of Milan, the church of Saint Thekla, completed in 355, was replaced in the Middle Ages by the famous Duomo. In the ancient temple there was an engraved marble slab with the Christogram and the Alpha-Omega. This plaque was considered the sanctification of the Church of Saint Thekla by St. Ambrose, Bishop of Milan. Archaeological research rea...

 Στις 11 Μαΐου του 330 ο Αυτοκράτορας Κωνσταντίνος ο Α΄ τέλεσε τα γενέθλια-εγκαίνια της Νέας Ρώμης στις ακτές του Βοσπόρου. Η πόλη αργότερα θεωρήθηκε ως αφιέρωμα στην Μητέρα του Θεού, την Θεοτόκο Μαρία. Η μορφή της δέσποζε παντού στην πόλη. Ο Κωνσταντίνος και οι διάδοχοί του κατάφεραν να δώσουν νέα πνοή στην Αυτοκρατορία και επιπλέον ζωή για ακόμη περίπου 1100 χρόνια. Στην νέα πρωτεύουσα το παλαιό δεν είναι απόβλητο αλλά «παντρεύεται» με το νέο. Στην πόλη υπάρχει η Μεγάλη Εκκλησία και πολύ κοντά της ναός του Δωδεκάθεου. Όπως παρατήρησε ο Uros Todorovic, η όψη της Θεοτόκου στην αψίδα της Αγίας Σοφίας Κωνσταντινουπόλεως (9 ος αι.) μοιάζει με τα πορτραίτα από το Φαγιούμ της Αιγύπτου (2 ος αι.). Η τέχνη των αρχαίων αγαλμάτων και των Ελληνιστικών πορτραίτων συνεχίζεται ως σήμερα. +Ε. Γ. --------------------------------------------------------------- On May 11, 330, Emperor Constantine I celebrated the inauguration of New Rome on the shores of the Bosphorus. The city was later ...

  Ένα πολύ εντυπωσιακό πορτραίτο του αποστόλου Σίμωνα του Κανανίτη έχει σωθεί ως τις μέρες μας, φιλοτεχνημένο από αυτοκρατορικούς τεχνίτες της Κωνσταντινούπολης, σταλμένους τον 6ο αιώνα από τον Ιουστινιανό στην Ραβέννα να διακοσμήσουν την Ροτόντα του Αγίου Βιταλίου.   Η νεαρή μορφή του αρχιγένειου αγίου εμφανίζεται μέσα από οπή με μαρμάρινη δίχρωμη κορνίζα, όπως αυτές που κοσμούν τις Εκκλησίες της Βασιλεύουσας αλλά και τα Αραβικά   Τζαμιά ως σήμερα.   Περιβάλλεται από κοχύλια και ζεύγη δελφινιών. Οι πρόγονοι μας ήταν ανέκαθεν άνθρωποι της θάλασσας. Ο Σίμων στην Ανατολή γιορτάζει στις 10 Μαΐου ενώ στη Δύση τον Οκτώβριο. +Ε. Γ. -------------------------------------------------------- A very impressive portrait of the apostle Simon of Kanah has survived to this day, made by imperial craftsmen of Constantinople, sent in the 6th century by Justinian to Ravenna to decorate the Rotunda of St. Vitalius. The figure of the young man appears through a hole with a marble...

 Στην ωραία παλαιοδιαθηκική παράσταση στον Άγιο Βιτάλιο της Ραβέννας ο νεαρός αγένειος Μωυσής, καθώς κ οι άλλοι προφήτες στο μνημείο, φοράει ολόλευκα ενδύματα. Εδώ σε μια όμορφη βουκολική σκηνή θωπεύει ένα από τα τρία πρόβατά του ή το ταΐζει στο στόμα. Στο άνω μέρος λύνει το σανδάλι του, ενώ όλο το όρος του Σινά φλέγεται. +Ε. Γ. --------------- In the beautiful Old Testament's representation in Saint Vitalius church in Ravenna, the young beardless Moses, as well as the other prophets in the monument, wears all-white clothes. Here in a beautiful bucolic scene he caresses one of his three sheep or feeds it in it's mouth. In the upper part he loosens his sandal, while the whole of Mount Sinai is on fire. + Ε. G.

  Μια πανέμορφη όρθια Θεοτόκος δεομένη με εμφανείς οπές στα γόνατα, στο στήθος και στα χέρια της απ'όπου έτρεχε νερό δροσερό κάποτε στην Κωνσταντινούπολη. Οι Δόγηδες της Γαληνοτάτης την μετέφεραν στον Ναό του Αγίου Μάρκου να στολίζει, στεγνή πλέον, την δόξα τους. +Ε. Γ. --------------------- A beautiful Virgin Mary Oranda with visible holes in her knees, chest and arms from where cool water once flowed in Istanbul. The Doges of the Serenissima Republica carried her to the Church of St. Mark to decorate, now dry from water, their glory. +E. G.