Η ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΜΟΡΦΗ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ



Οι αρχαιότερες πηγές για την μορφή του «σωσίπολι και φιλόπολι» Μεγαλομάρτυρα της Θεσσαλονίκης είναι τα ψηφιδωτά του Ναού του και οι Διηγήσεις Θαυμάτων του.

Ως αξιωματούχος της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας σίγουρα δεν είχε γενειάδα. Οι πηγές τον περιγράφουν με «ρόδινο και χαριέστατο πρόσωπο» καθώς και «πυρόξανθο άνδρα». Το χτένισμα που έχει στα ψηφιδωτά της Θεσσαλονίκης είναι χαρακτηριστικό ρωμαϊκό της εποχής του, όπως προκύπτει μετά από σύγκριση με αγάλματα συγχρόνων του αξιωματικών της Αυτοκρατορίας. Κοντά ίσια μαλλιά μέχρι τα αυτιά και χτένισμα προς τα εμπρός. Τα ενδύματά του μέχρι τον 10ο αιώνα είναι μόνον αυτά του αυλικού αξιωματούχου ενώ από την Εικονομαχία και μετά εμφανίζεται ως στρατιωτικός και έφιππος. Από τον 12ο αιώνα παγιώνεται να εικονίζεται και ως ένθρονος, αφού γίνεται αγαπημένος των Αυτοκρατόρων, με πρώτο τον Αλέξιο Α΄ Κομνηνό, που έκοψε και νόμισμα με τη μορφή του.

Το αρχαιότερο ψηφιδωτό στο Ναό του Πολιούχου θεωρείται αυτό με τον Μάρτυρα που εμφανίζεται όντως με ρωμαϊκό χτένισμα και πυρόξανθος, σύμφωνα με τις πειργραφές των αρχαίων πηγών, ενώ Άγγελος του παραδίδει χρυσή (ίσως ιατρική) ράβδο (μάλλον έργο του 5ου αιώνα).

Όμοια εικονίζεται στο αμέσως επόμενο χρονολογικά φηφιδωτό με μια γυναίκα που του προσφέρει ένα παιδί. Στην συγκεκριμμένη παράσταση έχει χρυσά χέρια, κάτι που μας κάνει να πιστεύουμε ότι αντιγράφεται κάποια φορητή εικόνα του αγίου.

Και στις δύο παραστάσεις το ρωμαϊκό χτένισμα με τα πυρόξανθα μαλλιά ριγμένα πάνω στο μέτωπο και προς τα κάτω είναι πολύ χαρακτηριστικό. 


 

Σχόλια

Δημοσίευση σχολίου

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

ΟΡΦΕΑΣ ΚΑΙ ΧΡΙΣΤΟΣ / ORPHEUS AND CHRIST

Εικόνα
Στον αρχαίο ελληνικό μύθο ο Ορφέας, γιος του θεού Απόλλωνα (ή κατά άλλους του Θράκα βασιλιά Αίαγρου), φτάνει μέχρι τον Κάτω Κόσμο – Άδη ζητώντας να σώσει την αγαπημένη του Ευρυδίκη. Ένα πολύ συνηθισμένο επεισόδιο από τον μύθο του θρυλικού μουσικού είναι η σκηνή που με την λύρα του μαγεύει τα ζώα γύρω του. Αυτή η σκηνή απεικονίστηκε πολύ στα μωσαϊκά πατώματα που κοσμούσαν τις Ελληνικές και Ρωμαϊκές βίλλες. Ήταν μια πολύ καλή ευκαιρία για τους χριστιανούς να υιοθετήσουν την απεικόνιση. Ο Χριστός, Υιός του παμβασιλέως Θεού, σαν άλλος Ορφέας κατεβαίνει στον Κάτω Κόσμο – Άδη για να σώσει και ζωοποιήσει την αγαπημένη του Ψυχή, την ανθρώπινη ψυχή. Από την υπέροχη μουσική του Ορφέα μαγεύονται τα ζώα γύρω του, όπως οι χριστιανοί θεωρούσαν ότι μαγεύονταν οι έχοντες ζωώδη βίο από τα υπέροχα λόγια του χριστιανικού κηρύγματος. Δίπλα στην Ορφική σκηνή, συνήθως εικονίζονταν και σκηνές κυνηγιού ( venatio ). Και αυτές οι σκηνές απέκτησαν χριστιανικό χαρακτήρα αφού πάμπολλοι χριστιανοί καταδικάστηκαν ...
Διαβάστε περισσότερα

THE “PANAGIARIA” AND THE SEALS OF THE MOTHER OF GOD / ΤΑ «ΠΑΝΑΓΙΑΡΙΑ» ΚΑΙ ΟΙ ΣΦΡΑΓΙΔΕΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ

Εικόνα
The Monastery of Patmos houses two 15th-century ecclesiastical vessels called “Panagiarion”. These are two carved, gilded and painted hollow parts, joined by a clasp and closed to hold a piece of bread, with the triangular seal of the Mother of God. This seal shows a triangle, flanked by a schematic spear and a sponge, while inside it are inscribed two Greek letters of the name of the Mother of God, Mi below and Theta above ( ΜΘ -Meter Theou-Mother of God). The combination of names and monogram-seals was a favorite habit of the Byzantines. The vessel is carried on festive days after the Liturgy to the Monastery Dining Hall in procession, where a special Service is held after the meal, the “Exaltation of the Virgin Mary”. Unfortunately, this service has not been studied satisfactorily to elucidate its roots and its usefulness. Therefore, its vessels, which are kept in Museums and Monasteries, still remain unexplored. This is a Monastic Service, which, however, in the Slavic countrie...
Διαβάστε περισσότερα

FREE MEDICAL CARE / ΔΩΡΕΑΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗ

Εικόνα
  On Mount Nerezi near Skopje, Alexios of the great aristocratic family of the Angels built a church and monastery in honor of Saint Panteleimon. In 1066 the frescoes were finished and the Monastery began to function. On the central shrine of the marble Iconostasis, an elegant Komnenian Saint Panteleimon was painted with lush, tufted hair and refined facial features. The Roman paenula that covers his shoulders is king-like, purple in color with gold edges. His tunic has gold cuffs and a gold royal “maniakin” around his neck. The open box with the medical preparations that he holds in his left hand is also gilded, while with his right he points towards it, as if saying: "come to me and be healed for free." The widespread use of the veneration of the money-free physician saint in antiquity also shows how financially inaccessible medical assistance would have been. + E . G . ------------------------------------------------------------- Στο Όρος Νέρεζι δίπλα στα Σκόπια, ο Α...
Διαβάστε περισσότερα