ΠΕΡΙ ΜΕΓΑΛΟΥ ΑΓΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΕΟΡΤΗΣ ΤΩΝ ΘΕΟΦΑΝΕΙΩΝ

 

Στα πρωτοχριστιανικά χρόνια δεν υπήρχαν δημόσιες χριστιανικές αργίες, γι’ αυτό και οι Συνάξεις των πιστών γίνονταν βράδυ, όπως έγινε ο Μυστικός Δείπνος. Οι δύο μεγάλες γιορτές Επιφανίων και Πάσχα (αλλά και οι Κυριακές) ήταν γιορτές για τους χριστιανούς, την άλλη μέρα όμως δούλευαν, οπότε τους βόλευε η βραδινή λειτουργία. Η επίσημη θεία λειτουργία των μεγάλων εορτών ήταν αυτή του Μεγ. Βασιλείου, τουλάχιστον για την Εκκλησία στην Ελλάδα και Μικρά Ασία. Συγκεντρώνονταν λοιπόν το απόγευμα, τελούσαν την Λειτουργία του Μ. Βασιλείου και το βάπτισμα των κατηχουμένων. Από το βαπτισματικό νερό έπαιρναν και έπιναν για ευλογία, και έφερναν στα σπίτια τους, όπως αναφέρουν αρκετοί Πατέρες της εποχής. Αργότερα, όταν καθιερώθηκαν οι μεγάλες χριστιανικές εορτές ως δημόσιες αργίες και άρχισε να τελείται το πρωί συμπληρωματικά η συντομότερη λειτουργία του Χρυσοστόμου, ξανάκαναν Αγιασμό για να πάρουν και αυτοί που δεν μπόρεσαν να έρθουν στην επισημότερη βραδυνή, που δεν σταμάτησε ποτέ να τελείται. Έτσι καθιερώθηκε η διπλή λειτουργία και ο διπλός Αγιασμός παραμονής και ανήμερα της εορτής. Εν ολίγοις, είναι το ίδιο πράγμα.

(Στην φωτογραφία ελεφαντοστέινο πλακίδιο του 6ουαιώνα από την Ανατολή, σήμερα στο Βρετανικό Μουσείο του Λονδίνου. Διακρίνεται πάνω το χέρι του Πατρός, αριστερά ο Πρόδρομος, κάτω δεξιά η προσωποποίηση του Ιορδάνη, ένας Άγγελος να τυλίγει με ύφασμα το σώμα του αγένειου και με κοντά σγουρά μαλλιά Χριστού, ενώ το Άγιο Πνεύμα σαν περιστέρι τοποθετεί ένα στέμμα στο κεφάλι του).

+Ε. Γ.

---------------------------------------------------------------------------

ABOUT GREAT HOLY WATER AND THE CELEBRATION OF EPIPHANYAT THE EAST

In the early Christian years there were no public Christian holidays, so the meetings of the faithful were held in the evening, as was the Last Supper. The two big feasts of Epiphany and Easter (also Sundays) were holy days for Christians, (but not holidays), the next day they worked, so they celebrated the Mass at evening. The official divine Service of the great feasts was that of saint Basil the Great, at least for the Church in Greece and Asia Minor. So people gathered in the afternoon, celebrated the Liturgy of Basil the Great and baptized the catechumens. From the baptismal water they took and drank for blessing, and brought to their homes, as mentioned by several writers and Fathers of that times. Later, when the great Christian holidays were established as public holidays and the shortest liturgy of Chrysostom began to be celebrated in the morning, began to sanctify water in the morning for those who could not come to the most formal evening mass, which never stopped. That’s why was established the double liturgy and the double blessing of water on the eve and on the day of the feast. In short, it is the same thing.

(In the photo, an ivory tile from the 6th century from the East, today in the British Museum in London. On the upper part one can see the hand of the Father, on the left is John the Forerunner, on the lower right is the personification of Jordan, an Angel wrapping in a cloth the nude body of the beardless and shortcut curled hair Christ, while the Holy Spirit like a dove places a crown on his head).

+E. G.