ΧΡΙΣΤΙΑΝΙΚΗ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΙΑ

«Πόσο θεία! Πόσο αγαπημένη! Πόσο γλυκιά είναι η φωνή σου! Γιατί μας υποσχέθηκες αληθινά ότι θα είσαι μαζί μας μέχρι τα τέλη των αιώνων, Χριστέ. Αυτή την ελπίδα, σαν άγκυρα, κρατούμε οι πιστοί και χαιρόμαστε». (Ὤ θείας! ὢ φίλης! ὢ γλυκυτάτης σου φωνῆς! μεθ' ἡμῶν ἀψευδῶς γάρ, ἐπηγγείλω, ἔσεσθαι, μέχρι τερμάτων αἰῶνος Χριστέ· ἣν οἱ πιστοί, ἄγκυραν ἐλπίδος, κατέχοντες ἀγαλλόμεθα.) Τροπάριο της θ΄ ωδής του Πάσχα. Ένα καταπληκτικό πορτραίτο του Χριστού από το Καθολικό της αγιορείτικης Μονής του Παντοκράτορος. Αριστούργημα του 14 ου αιώνα. + Ε . Γ. ---------------------------------------------------------------------- “How divine! How beloved! How sweet is your voice! Because you have truly promised us that you will be with us until the end of the ages, Christ. We hold this hope as an anchor, all the faithful and we rejoice”. (Troparion of the 9 th ode of Easter). An amazing portrait of Christ from the Katholikon of the Mount Athos Pantokratoros Monastery. A masterpie...

Στο Αντιπροσωπείο της Μονής Εσφιγμένου στις Καρυές φυλάσσεται μια άγνωστη θαυμάσια Παλαιολόγεια εικόνα μικρών διαστάσεων (17 x 21 x 1,7 cm) των στρατιωτικών αγίων Γεωργίου και Δημητρίου. Οι άγιοι παρουσιάζονται μετωπικοί, φορούν πλούσια στρατιωτικά ενδύματα, δουλεμένα με εξαιρετικό μικρογραφικό τρόπο και με πολλές χρυσογραφίες. Έχω υποστηρίξει στο 4 ο Διεθνές Επιστημονικό Εργαστήριο της Αγιορειτικής Εστίας στην Θεσσαλονίκη το 2019 ότι η εικόνα ζωγραφίστηκε από τον χρωστήρα του ίδιου Κωνσταντινοπολίτικου εργαστηρίου που προερχόταν και ο Θεοφάνης ο Έλληνας, κατά την όγδοη δεκαετία του 14ου αιώνα, με παραγγελιοδότη την οικογένεια της Δεσπότισσας της Ηπείρου Μαρίας Αγγελίνας Παλαιολογίνας. +Ε. Γ. ------------------------------------------------------------------------ In the Representative House of the Monastery of Esphigmenou in Karyes, Athos, is kept an unknown wonderful Paleologian icon of small dimensions (17 x 21 x 1.7 cm) of the military saints George and Demetrius. The saints a...

 Ευχές πολλές αναστάσιμες με την καταπληκτικά ζεστή και και σε ανθρώπινα μέτρα Ανάσταση των Αγίων Αποστόλων Θεσσαλονίκης. Εντυπωσιακά τα γενικά θερμά χρώματα αλλά ίσως μοναδική επιλογή τα ενδύματα του Χριστού σε "μπλε ρουαγιάλ" ιμάτιο και "οινοπνευματί" χιτώνα με χρυσοκονδυλιές, που δένουν εντυπωσιακά με την περιβάλλουσα τον Χριστό "αμυγδαλωτή" δόξα σε μια άλλη, τρίτη απόχρωση του γαλάζιου. Θαυμάσιες χρωματικές επιλογές αλλοτινών καλλιτεχνών που μας εκπλήττουν.  +Ε. Γ. -------------------------------- Many wishes with the amazingly warm and in human measures Resurrection of the Holy Apostles of Thessaloniki. The general warm colors are impressive, but perhaps the unicum choice is the clothes of Christ in a "royal blue" robe and an "alcoholic" tunic with gold beads, which fits impressively with the "mandorla" glory surrounding Christ in another, third shade of blue. Wonderful color choices of past artists that surprise us...

  Το μάρμαρο πάνω στο οποίο οι Κηδευτές μαθητές και οι Μυροφόρες μαθήτριες ξαπλώνουν το νεκρό σώμα του Ιησού στις παραστάσεις της Αποκαθήλωσης απεικονίζεται σχεδόν πάντοτε χρώματος ανοιχτού ερυθρού με ιδιαίτερους κροκαλοπαγείς ωοειδείς σχηματισμούς Φαίνεται πως δεν είναι τυχαίο, ούτε απλή καλλιτεχνική άποψη. Σε προσκυνηματική μου επίσκεψη τον Αύγουστο του 2019 φωτογράφισα τον λίθο ακριβώς κάτω από τον χώρο της Αποκαθήλωσης στους υπόγειους διαδρόμους του Πανιέρου Ναού της Αναστάσεως στα Ιεροσόλυμα. Η ομοιότητα είναι εκπληκτική. Οι ζωγράφοι απεικόνιζαν την πραγματικότητα. Α φωτο: Μονή Βατοπαιδίου, Τοιχογραφία με την Αποκαθήλωση. 14 ος αι. Β φωτο: Άποψη του βράχου στις μέρες μας. +Ε. Γ. --------------------------------------------------------------------- The marble on which the Funeral disciples and the Myrrh-bearing women lay the dead body of Jesus in the depictions of the Pieta is almost always depicted in light red with special cobbled oval formations. It seems that i...

  Σε αρκετές ενορίες στην Ελλάδα εμφανίζεται το βράδυ της Κυριακής των Βαΐων ολόσωμη συνήθως εικόνα του Χριστού ως «Νυμφίου», Πάσχοντος δηλαδή, σε φυσικό μέγεθος με περικεκομμένο το φόντο, έτσι ώστε να μοιάζει με ζωντανό άνθρωπο. Από κάποιους ανθρώπους αυτό κατηγορείται και θεωρείται νεωτερισμός. Είναι όμως έτσι; Βλέπουμε ήδη από τα τέλη του 19 ου αιώνα να επικρατεί στις Ελληνόφωνες Εκκλησίες ο Χριστός Εσταυρωμένος με περικεκομμένο το σώμα του. Οι παλαιότεροι «Εσταυρωμένοι» ήταν ζωγραφισμένοι πάνω στον σταυρό, σε ένα ξύλο. Στην εποχή της Αυτοκρατορίας την Μεγάλη Εβδομάδα μετά τις Εκκλησιαστικές Ακολουθίες η Μεγάλη Εκκλησία της Κωνσταντινούπολης έδινε ένα είδος θεατρικών παραστάσεων κάθε μέρα στο προαύλιο των Ναών. Σώζονται μέχρι σήμερα σκηνοθετικές οδηγίες για την ορθή τέλεση των Ιερών Δραμάτων. Σε άλλα μέρη χρησιμοποιούσαν κομμένες ξύλινες φιγούρες, όπως έχει αποδειχθεί επιστημονικά για την Μονή των Βλαττάδων και το Χριστουγεννιάτικο Ιερό Δράμα των «Τριών Παίδων». Αν και ...

Απέναντι από το νησί της Λέσβου, σε μια κοιλάδα των μικρασιατικών παραλίων, η αρχαία πόλη Πέργαμος είναι γνωστή ως πατρίδα της πρώτης περγαμηνής, που πήρε το όνομά της από αυτήν, του σπουδαίου αρχαίου βωμού της αλλά και του αγίου Επισκόπου της, Αντίπα, ο οποίος ρίχτηκε ζωντανός μέσα σε πυρακτωμένο χάλκινο άγαλμα βοδιού. Ο Αντίπας (1ος αιώνας μ. Χ.), γνωστός και από το βιβλίο της Αποκάλυψης του Ιωάννη, θεωρείται ως προστάτης των οδοντιάτρων και μνημονεύεται στις μεσαιωνικές πηγές για την βοήθειά του στα προβλήματα των δοντιών. Αυτή του η ιδιότητα δεν μπορεί να μην εντυπωσιάσει, αφού από την Πέργαμο ήταν και ο περίφημος ιατρός Γαληνός (2 ος αιώνας μ. Χ.), ο πρώτος που μέτρησε τα 32 δόντια του ανθρώπου, τα ονόμασε κατά είδος και μίλησε για επεμβάσεις με χορήγηση φαρμάκων στον πολφό των δοντιών. Η παράδοση θέλει τον Γαληνό να γεννήθηκε μόνο 37 (περίπου) χρόνια μετά τον μαρτυρικό θάνατο του Αντίπα, γεγονός που θα μπορούσε να σημαίνει ότι οι ιδιότητες των δύο προσώπων ίσως συγχέονται. +Ε....

Ιωάννης ο «ἀξιάγαστος του Σιναίου ὄρους ἡγούμενος, ο ὑπερφυέστατος καὶ ἰσάγγελος Πατήρ Πατέρων καὶ διδάσκαλος» όπως αναφέρεται σε μία επιστολή του σύγχρονού του ηγουμένου της Ραϊθούς, έζησε τον 6 ο αιώνα. Το σπουδαίο έργο του «Κλίμαξ της θείας ανόδου» συνεχίζει να αναγινώσκεται μέχρι σήμερα στα ορθόδοξα Μοναστήρια την περίοδο της 40ήμερης νηστείας πριν από το Πάσχα. Στον βίο του αναφέρεται ως ασκητής που ασκήτευε στην έρημο του Σινά και κατόπιν έγινε Ηγούμενος στο μεγάλο Μοναστήρι. Στην ψηφιδωτή παράσταση της Μεταμόρφωσης των μέσων του 6 ου αιώνα στην κόγχη του Ιερού Βήματος της Μονής εικονίζονται δύο πρόσωπα μαζί με τους αγίους, αριστερά ο διάκονος Ιωάννης και δεξιά ο ηγούμενος την περίοδο ψηφιδογράφησης του έργου, Λογγίνος. Οι αρχαιολόγοι υποστηρίζουν ότι πρόκειται για μια αυθεντική προσωπογραφία του γνωστού κατοπινού ηγουμένου Ιωάννη, του συγγραφέα της «Κλίμακας». Η προτίμηση του προσώπου του για να εικονιστεί στο ψηφιδωτό ίσως αποκαλύπτει κάποια σημαντική θέση του στην ιεραρχία...