ΕΙΝΑΙ Ο ΟΛΟΣΩΜΟΣ ΝΥΜΦΙΟΣ «ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟΣ»; / IS THE FULL BODY WOODEN CHRIST “ECCE HOMO” A "TRADITIONAL" PRACTISE?

 

Σε αρκετές ενορίες στην Ελλάδα εμφανίζεται το βράδυ της Κυριακής των Βαΐων ολόσωμη συνήθως εικόνα του Χριστού ως «Νυμφίου», Πάσχοντος δηλαδή, σε φυσικό μέγεθος με περικεκομμένο το φόντο, έτσι ώστε να μοιάζει με ζωντανό άνθρωπο. Από κάποιους ανθρώπους αυτό κατηγορείται και θεωρείται νεωτερισμός. Είναι όμως έτσι;

Βλέπουμε ήδη από τα τέλη του 19^ου αιώνα να επικρατεί στις Ελληνόφωνες Εκκλησίες ο Χριστός Εσταυρωμένος με περικεκομμένο το σώμα του. Οι παλαιότεροι «Εσταυρωμένοι» ήταν ζωγραφισμένοι πάνω στον σταυρό, σε ένα ξύλο.

Στην εποχή της Αυτοκρατορίας την Μεγάλη Εβδομάδα μετά τις Εκκλησιαστικές Ακολουθίες η Μεγάλη Εκκλησία της Κωνσταντινούπολης έδινε ένα είδος θεατρικών παραστάσεων κάθε μέρα στο προαύλιο των Ναών. Σώζονται μέχρι σήμερα σκηνοθετικές οδηγίες για την ορθή τέλεση των Ιερών Δραμάτων. Σε άλλα μέρη χρησιμοποιούσαν κομμένες ξύλινες φιγούρες, όπως έχει αποδειχθεί επιστημονικά για την Μονή των Βλαττάδων και το Χριστουγεννιάτικο Ιερό Δράμα των «Τριών Παίδων».

Αν και οι διωγμοί της Ρώμης και η Εικονομαχία αργότερα άφησαν μια πικρή άποψη για τα αγάλματα, εντούτοις τα ανάγλυφα δεν έφυγαν ποτέ από την λατρεία της Εκκλησίας στην Ανατολή. Τα λεγόμενα «bas relief» συνέχισαν να υπάρχουν από τις προχριστιανικές Ζωφόρους του Παρθενώνα μέχρι τις εικόνες από κηρομαστίχη (Μεγάλου Σπηλαίου, Μανταμάδους κ.α.), τα εγκόλπια των Αρχιερέων, τα ασημένια καλύμματα (πουκάμισα) των εικόνων του Άθωνα κ. α.

Αν κάπου δυσκολεύονταν κατά την Τουρκοκρατία να απεικονίσουν την τιμώμενη εικόνα ανάγλυφη, πρόσθεταν τουλάχιστον ασημένια τρισδιάστατα μέλη, στεφάνια, χέρια, ευαγγέλια κλπ.

Όχι μόνον λοιπόν τα περικεκομμένα σώματα υπήρχαν από την όψιμη Αρχαιότητα αλλά και τα ανάγλυφα σώματα στην χριστιανική λατρεία.

+Ε. Γ.

---------------------------------------------------------

In several parishes in Greece, on the night of Palm Sunday, a full-length image of Christ usually appears as a "Bridegroom", that is, the Sufferer King, in full size with the background trimmed, so that he looks like a living person. Some people blame this and consider it modernity. But is that so?

We see already from the end of the 19th century that Christ Crucified with his body cut off prevails in the Greek-speaking Churches. The older Crucifictions were painted on the cross, on a piece of wood.

In the time of the Roman Empire, on Holy Week after the Ecclesiastical Masses, the Great Church of Constantinople gave a kind of theatrical performance every day in the courtyard of the Churches. To this day, directing instructions for the proper performance of the Holy Dramas are preserved in manuscripts. In other places they used cut wooden figures, as has been scientifically proven for the Monastery of Vlattades and the Christmas Sacred Drama of the “Three Children”.

Although the persecutions of Rome and the Iconoclasting period later left a bitter impression about the statues, the reliefs never departed from the worship of the Church in the East. The so-called "bas relief" continued to exist from the pre-Christian Zophorus of the Parthenon to the icons made of wax mastic (Megalospileotissa, Mantamados, etc.), the enkolpion’s of the Bishops, the silver covers of the icons of Mount Athos etc.

If somewhere during the Turkish occupation it was difficult to depict the honored image in relief, they added at least silver three-dimensional members, wreaths, hands, gospels, etc.

So not only the crippled bodies existed from late Antiquity but also the relief bodies in East Christian worship.