SAINT BASIL THE GREAT AND HIS LITURGY / Ο ΜΕΓΑΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΚΑΙ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ

 

The great emperor Basil II, during whose reign the Empire reached its greatest power, ordered and paid for the frescoes of the church of Hagia Sophia in Ohrid (early 11th century). The imperial sponsorship was expressed by a beautiful representation on the walls of the Holy Altar, instead of an inscription. The saint synonymous with the emperor, Saint Basil of Caesarea, was depicted, offering the Mass in front of a Holy Altar with a marble ciborium and a precious imperial purple-blue covering. On the the altar is the Gospel in a sideways position, as it is placed to this day after the Cherubic Hymn, a silver Chalice and a silver Disc with a whole offering bread with a cross seal (without any letters). Behind him, two subdeacons fan the gifts with two angel-shaped fans in their hands. There is no antimensium under the honorable gifts, contrary to today's custom. The Hierarch wears simple all-white vestments with gold-embroidered hand epimanikia and a epigonation. He bows before the gifts and prays with the prayer from the Liturgy that he himself wrote, the prayer of the Presentation of the Gifts at the Holy Altar which begins as follows:

“Lord and our God, who created us and brought us into this life; who by your holy example taught us the paths that lead to salvation; who granted us the revelation of the heavenly mysteries; it is you who ordained us by the power of your Holy Spirit to this ministry. Therefore, grant, O Lord, that we may become ministers of your New Testament, ministers of your holy mysteries. With your rich mercy, receive us, as we approach your holy Altar, that we may thus be worthy to offer you this spiritual and bloodless sacrifice for our own sins and the errors committed by the people out of ignorance. And after you have accepted this sacrifice as a fragrant aroma on your holy and supra-heavenly and spiritual Altar, send us in return the grace of your Holy Spirit..."

This icon seems to be the only one in which the Great Hierarch of Caesarea is depicted celebrating the Mass alone, without other concelebrating Hierarchs.

Happy New Year, with the wishes of the saint!

+E. G.

----------------------------------------------

Ο σπουδαίος αυτοκράτορας Βασίλειος ο Β΄, κατά την διάρκεια της βασιλείας του οποίου η Αυτοκρατορία γνώρισε την μεγαλύτερη δύναμή της, παρήγγειλε και πλήρωσε τον εξωραϊσμό του ναού της Αγίας Σοφίας στην Αχρίδα (αρχές του 11ου αιώνα). Η αυτοκρατορική χορηγία εκφράστηκε με μια ωραία παράσταση στο Ιερό Βήμα του ναού, αντί για κάποια επιγραφή. Εικονίστηκε ο συνώνυμος άγιος του αυτοκράτορα, ο άγιος Βασίλειος της Καισάρειας, λειτουργός μπροστά από μια Αγία Τράπεζα με μαρμάρινο κιβώριο και αυτοκρατορικό πολύτιμο πορφυρογάλανο κάλυμμα. Πάνω στην Αγ. Τράπεζα διακρίνεται το Ευαγγέλιο σε πλάγια θέση, όπως τοποθετείται μέχρι σήμερα μετά τον Χερουβικό Ύμνο, ένα ασημένιο Ποτήριο και όμοιος Δίσκος με ένα ολόκληρο προσφοράκι με σφραγίδα σταυρού χωρίς γράμματα. Πίσω του δύο υποδιάκονοι ριπίζουν τα δώρα με δύο ριπίδια-εξαπτέρυγα στα χέρια. Κάτω από τα τίμια δώρα δεν υπάρχει αντιμήνσιο, αντίθετα με την σημερινή συνήθεια. Ο Ιεράρχης φοράει απλά ολόλευκα άμφια με χρυσοκεντημένα επιμάνικα και επιγονάτιο. Σκύβει μπροστά στα δώρα και εύχεται με την ευχή από την Λειτουργία που έγραψε ο ίδιος, την ευχή της Προσκομιδής των δώρων στην Αγία Τράπεζα που αρχίζει ως εξής:

«Κύριε και Θεέ μας, που μας έκτισες και μας έφερες στη ζωή αυτή˙ που με το άγιο παράδειγμά σου μας δίδαξες δρόμους που οδηγούν στη σωτηρία˙ που μας χάρισες την αποκάλυψη των ουράνιων μυστηρίων˙ εσύ είσαι που μας έταξες με τη δύναμη του Αγίου σου Πνεύματος σ’ αυτή τη διακονία. Ευδόκησε λοιπόν, Κύριε, να γίνουμε διάκονοι της νέας σου Διαθήκης, λειτουργοί των αγίων σου μυστηρίων. Με το πλούσιό σου έλεος δέξου μας, καθώς πλησιάζουμε στο άγιό σου Θυσιαστήριο για να γίνουμε έτσι άξιοι να σου προσφέρουμε την πνευματική και αναίμακτη αυτή θυσία για τα δικά μας αμαρτήματα και τα σφάλματα που διέπραξε ο λαός από άγνοια. Κι αφού δεχθείς τη θυσία αυτή ως ευωδία στο άγιο και υπερουράνιο και πνευματικό σου Θυσιαστήριο, στείλε σε μας αντί γι’ αυτήν τη χάρη του Αγίου σου Πνεύματος...»

Η παράσταση φαίνεται να είναι η μοναδική που εικονίζεται ο Μέγας Ιεράρχης της Καισάρειας να λειτουργεί μόνος του, χωρίς άλλους συλλειτουργούς Ιεράρχες.

Καλή χρονιά, με τις ευχές του αγίου να έχουμε!

+Ε. Γ. 


Σχόλια

Δημοσίευση σχολίου

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

ΟΡΦΕΑΣ ΚΑΙ ΧΡΙΣΤΟΣ / ORPHEUS AND CHRIST

Εικόνα
Στον αρχαίο ελληνικό μύθο ο Ορφέας, γιος του θεού Απόλλωνα (ή κατά άλλους του Θράκα βασιλιά Αίαγρου), φτάνει μέχρι τον Κάτω Κόσμο – Άδη ζητώντας να σώσει την αγαπημένη του Ευρυδίκη. Ένα πολύ συνηθισμένο επεισόδιο από τον μύθο του θρυλικού μουσικού είναι η σκηνή που με την λύρα του μαγεύει τα ζώα γύρω του. Αυτή η σκηνή απεικονίστηκε πολύ στα μωσαϊκά πατώματα που κοσμούσαν τις Ελληνικές και Ρωμαϊκές βίλλες. Ήταν μια πολύ καλή ευκαιρία για τους χριστιανούς να υιοθετήσουν την απεικόνιση. Ο Χριστός, Υιός του παμβασιλέως Θεού, σαν άλλος Ορφέας κατεβαίνει στον Κάτω Κόσμο – Άδη για να σώσει και ζωοποιήσει την αγαπημένη του Ψυχή, την ανθρώπινη ψυχή. Από την υπέροχη μουσική του Ορφέα μαγεύονται τα ζώα γύρω του, όπως οι χριστιανοί θεωρούσαν ότι μαγεύονταν οι έχοντες ζωώδη βίο από τα υπέροχα λόγια του χριστιανικού κηρύγματος. Δίπλα στην Ορφική σκηνή, συνήθως εικονίζονταν και σκηνές κυνηγιού ( venatio ). Και αυτές οι σκηνές απέκτησαν χριστιανικό χαρακτήρα αφού πάμπολλοι χριστιανοί καταδικάστηκαν ...
Διαβάστε περισσότερα

THE “PANAGIARIA” AND THE SEALS OF THE MOTHER OF GOD / ΤΑ «ΠΑΝΑΓΙΑΡΙΑ» ΚΑΙ ΟΙ ΣΦΡΑΓΙΔΕΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ

Εικόνα
The Monastery of Patmos houses two 15th-century ecclesiastical vessels called “Panagiarion”. These are two carved, gilded and painted hollow parts, joined by a clasp and closed to hold a piece of bread, with the triangular seal of the Mother of God. This seal shows a triangle, flanked by a schematic spear and a sponge, while inside it are inscribed two Greek letters of the name of the Mother of God, Mi below and Theta above ( ΜΘ -Meter Theou-Mother of God). The combination of names and monogram-seals was a favorite habit of the Byzantines. The vessel is carried on festive days after the Liturgy to the Monastery Dining Hall in procession, where a special Service is held after the meal, the “Exaltation of the Virgin Mary”. Unfortunately, this service has not been studied satisfactorily to elucidate its roots and its usefulness. Therefore, its vessels, which are kept in Museums and Monasteries, still remain unexplored. This is a Monastic Service, which, however, in the Slavic countrie...
Διαβάστε περισσότερα

FREE MEDICAL CARE / ΔΩΡΕΑΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΠΕΡΙΘΑΛΨΗ

Εικόνα
  On Mount Nerezi near Skopje, Alexios of the great aristocratic family of the Angels built a church and monastery in honor of Saint Panteleimon. In 1066 the frescoes were finished and the Monastery began to function. On the central shrine of the marble Iconostasis, an elegant Komnenian Saint Panteleimon was painted with lush, tufted hair and refined facial features. The Roman paenula that covers his shoulders is king-like, purple in color with gold edges. His tunic has gold cuffs and a gold royal “maniakin” around his neck. The open box with the medical preparations that he holds in his left hand is also gilded, while with his right he points towards it, as if saying: "come to me and be healed for free." The widespread use of the veneration of the money-free physician saint in antiquity also shows how financially inaccessible medical assistance would have been. + E . G . ------------------------------------------------------------- Στο Όρος Νέρεζι δίπλα στα Σκόπια, ο Α...
Διαβάστε περισσότερα